So'rov yuborish
Natriy glyukonat (Sodium Gluconate, glyukon kislotasining natriy tuzi, D-glyukon kislota natriy tuzi) — glyukon kislotasining natriy tuzi bo‘lib, hidsiz oq kristall kukun ko‘rinishidagi moddadir. Mahsulot glyukozani fermentatsiya qilish va keyin glyukon kislotasini natriy gidroksid bilan neytrallash orqali olinadi.
— Yuqori kompleks hosil qilish qobiliyati: kalsiy, temir, mis, alyuminiy va boshqa og‘ir metall ionlari bilan barqaror xelat birikmalar hosil qiladi.
— Ishqoriy muhitda yuqori samaradorlik: kuchli ishqoriy eritmalarda EDTA va NTA kabi agentlarga nisbatan samaraliroq ishlaydi.
— Biologik parchalanish: mikroorganizmlar tomonidan oson parchalanadi (2 kunda 98%), oqava suvlarni tozalashda muammo tug‘dirmaydi.
— Kam toksiklik: inson va atrof-muhit uchun xavfsiz.
| PARAMETRLAR | QIYMAT / XUSUSIYAT |
| Tashqi ko‘rinishi | Oq kristall kukun
|
| Asosiy modda miqdori | ≥ 98,5%-99,0% |
| pH (1% yoki 10% suvli eritma) | 6,5–8,5 (neytral yoki kuchsiz ishqoriy muhit)
|
Izoh: farmatsevtik maqsadlarda (parenteral preparatlar uchun) tozalik darajasi, endotoksinlar va metallar miqdori bo‘yicha yanada yuqori talablar qo‘yiladi.
Natriy glyukonat o‘zining noyob xususiyatlari — xelat hosil qilish, disperslash, qotishni sekinlashtirish va korroziyani ingibirlash qobiliyati tufayli keng qo‘llaniladigan ko‘p funksiyali mahsulot hisoblanadi.
Beton va qurilish materiallari ishlab chiqarishda
Natriy glyukonat beton va qurilish aralashmalarida ko‘p funksiyali qo‘shimcha sifatida keng qo‘llaniladi:
— Qotishni sekinlashtiruvchi (retarder):
Asosiy qo‘llanilishlardan biri. Natriy glyukonat sementning qotish vaqtini samarali sekinlashtiradi, bu ayniqsa betonni uzoq masofalarga tashishda, issiq ob-havoda yoki yirik konstruksiyalarni quyishda muhimdir. Ta’sir mexanizmi sement zarrachalari yuzasiga adsorbsiya bo‘lishi va gidratatsiyani sekinlashtiruvchi kalsiy glyukonatning o‘tkazmaydigan qatlamini hosil qilishiga asoslanadi.
— Suvni kamaytiruvchi agent (plastifikator):
Beton aralashmasining plastiklik xususiyatini yaxshilaydi va ishlov berish qulayligini saqlagan holda suv miqdorini kamaytirish imkonini beradi. Bu esa yanada zich va mustahkam beton olishga yordam beradi.
— Mustahkamlikni oshirish:
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, natriy glyukonatning optimal dozasi (sement massasining taxminan 0,03%) betonning 3 va 28 kunlik mustahkamligini mos ravishda taxminan 10% va 6% ga oshiradi. Ushbu qo‘shimchadan foydalanish 28 kun ichida yuqori mustahkamlikka ega beton olishga yordam beradi.
— Superplastifikatorlar bilan mosligi:
Natriy glyukonat boshqa qo‘shimchalar, masalan, polikarboksilat yoki naftalinsulfonat asosidagi superplastifikatorlar bilan yaxshi mos keladi. U beton aralashmasining vaqt o‘tishi bilan harakatchanligini (konsus cho‘kishini) yo‘qotishini samarali ravishda sekinlashtiradi.
— Neft qazib olish sanoati:
Burg‘ulash quduqlarini sementlash jarayonida qo‘llaniladi, qoplovchi quvurlarni (obsada kolonnalarini) mahkamlash, korroziyadan himoya qilish hamda o‘tkazuvchan qatlamlar orqali suyuqlik yo‘qotilishini kamaytirish uchun ishlatiladi.
Boshqa sanoat tarmoqlarida:
— Sanoat yuvish vositalari:
Ishqoriy yuvish eritmalarida xelatlovchi agent sifatida Ca²⁺, Mg²⁺ va Fe³⁺ ionlarini bog‘lash uchun qo‘llaniladi. Ayniqsa sirt faol moddalar (PAV), silikatlar va fosfatlar bilan birgalikda samarali ishlaydi.
— Metallurgiya va metallga ishlov berish:
Qora metallar (cho‘yan, po‘lat) uchun ishqoriy muhitda korroziya ingibitori sifatida ishlatiladi.
Po‘latni kislotali ishlov berishda — metall tuzlarining yuzaga cho‘kishini oldini oladi.
Alyuminiy ishlab chiqarishda — alyuminiy gidroksid cho‘kmalarining hosil bo‘lishini to‘xtatadi.
— Oziq-ovqat sanoati:
Oziq-ovqat qo‘shimchasi E576 sifatida qo‘llaniladi: kompleks hosil qiluvchi agent, ta’m kuchaytiruvchi va achchiqlikni yashiruvchi modda. “Quantum satis” prinsipi asosida (kerakli miqdorda) barcha oziq-ovqat mahsulotlarida ruxsat etilgan.
Farmatsevtika va kosmetika:
Dorivor formulalarda stabilizator sifatida qo‘llaniladi, faol moddalarning eruvchanligi va biologik mavjudligini yaxshilaydi. Parenteral preparatlar tarkibida elektrolit (Na⁺ ionlari manbai) va bufer agent sifatida pH 6–8 ni saqlash uchun ishlatiladi. Kosmetika mahsulotlarida esa namlantiruvchi (humektant) sifatida xizmat qiladi.
Boshqa qo‘llanilishlar:
To‘qimachilik sanoati (bo‘yash va bosma jarayonlari), shisha idishlarni tozalash, suvni tozalash, neft quduqlari uchun sement ishlab chiqarish.